Trong những năm gần đây, số lượng trẻ được chẩn đoán mắc ADHD ngày càng gia tăng, khiến nhiều phụ huynh, giáo viên và cả chuyên gia giáo dục phải đặt ra câu hỏi: Bệnh ADHD là gì và vì sao lại có xu hướng tăng như vậy?

Mục lục

Bệnh ADHD là gì? Hiểu đúng về rối loạn tăng động giảm chú ý

Bệnh ADHD là gì – câu hỏi này tưởng chừng đơn giản, nhưng lại cần đến sự phân tích từ nhiều khía cạnh y khoa và tâm lý học. ADHD là một rối loạn phát triển thần kinh đặc trưng bởi ba nhóm triệu chứng chính:

Giảm chú ý (inattention): Trẻ thường dễ bị phân tâm, hay quên, khó tập trung trong thời gian dài.
Tăng động (hyperactivity): Trẻ hiếu động quá mức, không ngồi yên, hay nói chuyện, vận động liên tục.
Bốc đồng (impulsivity): Trẻ hành động không suy nghĩ, cắt ngang lời người khác, dễ bị kích thích.

Bệnh thường được chẩn đoán lần đầu ở lứa tuổi 4–7, có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành nếu không được điều trị phù hợp. Vì vậy, hiểu rõ bệnh ADHD là gì chính là bước đầu quan trọng để cha mẹ có định hướng hỗ trợ con kịp thời.

Tại sao ngày càng nhiều trẻ được chẩn đoán mắc ADHD?

Việc gia tăng số ca chẩn đoán ADHD trên toàn thế giới, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển, bao gồm cả Việt Nam, khiến nhiều người lo ngại. Vậy nguyên nhân nào khiến cho cụm từ bệnh ADHD là gì xuất hiện ngày càng nhiều trong các cuộc trò chuyện về giáo dục và sức khỏe tâm thần?

Nhận thức của xã hội tăng lên

Trước đây, những biểu hiện như hiếu động, nghịch ngợm hay mất tập trung ở trẻ thường bị cho là “bình thường”, “quá năng lượng”, hoặc bị quy trách nhiệm cho cách dạy dỗ của cha mẹ. Tuy nhiên, khi hiểu đúng bệnh ADHD là gì, nhiều người đã nhìn nhận đây là một rối loạn y khoa có thật, cần được can thiệp chuyên môn, không phải lỗi của trẻ hay gia đình.

Các tiêu chuẩn chẩn đoán được cải tiến

Hệ thống chẩn đoán DSM-5 của Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ và ICD-11 của Tổ chức Y tế Thế giới đã cập nhật các tiêu chí cụ thể, giúp việc nhận diện bệnh dễ dàng hơn. Trẻ không cần biểu hiện đủ cả ba nhóm triệu chứng mà có thể chỉ cần biểu hiện nổi bật ở một nhóm, ví dụ như chỉ giảm chú ý hoặc chỉ tăng động.

Môi trường học đường ngày càng đòi hỏi cao

Trong môi trường học hiện đại, trẻ cần khả năng tập trung, ngồi yên lâu, ghi nhớ và tuân thủ quy tắc. Điều này khiến những trẻ có biểu hiện ADHD dễ bị “lộ rõ” hơn. Khi hiểu đúng bệnh ADHD là gì, giáo viên có thể phát hiện sớm và giới thiệu trẻ đến chuyên gia để đánh giá, thay vì quy chụp là trẻ “cứng đầu” hoặc “kém ngoan”.

Bệnh ADHD là gì dưới góc nhìn sinh học và môi trường?

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, ADHD là một rối loạn có cơ sở sinh học rõ ràng. Tuy nhiên, yếu tố môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc biểu hiện và tiến triển bệnh.

Yếu tố sinh học

Di truyền: Khoảng 70–80% trường hợp ADHD có yếu tố di truyền. Nếu cha mẹ từng mắc ADHD, nguy cơ con cái mắc bệnh tăng gấp 4–5 lần.
Rối loạn dẫn truyền thần kinh: ADHD liên quan đến sự bất thường trong hệ dopamine và norepinephrine – các chất hóa học ảnh hưởng đến sự chú ý và kiểm soát hành vi.
Ảnh hưởng trước và sau sinh: Trẻ sinh non, nhẹ cân, hoặc mẹ hút thuốc, uống rượu trong thai kỳ cũng có nguy cơ cao hơn.

Yếu tố môi trường

Áp lực học tập sớm: Trẻ được yêu cầu học chữ, làm toán từ quá sớm trong khi não bộ chưa hoàn thiện chức năng điều hành.
Thời gian dùng thiết bị điện tử tăng cao: Thói quen sử dụng điện thoại, máy tính bảng từ nhỏ làm giảm khả năng tập trung và gia tăng hành vi xung động.
Thiếu vận động thể chất và giao tiếp xã hội: Trẻ ít chơi ngoài trời, ít tương tác thực tế có thể làm trầm trọng thêm biểu hiện ADHD.

Như vậy, để hiểu đầy đủ bệnh ADHD là gì, cần xem xét cả khía cạnh sinh học lẫn tác động từ môi trường sống hiện đại.

ADHD có phải là xu hướng hay sự thực khách quan?

Một số ý kiến cho rằng ADHD đang trở thành “mốt chẩn đoán”, khi mà bất cứ hành vi nghịch ngợm nào ở trẻ cũng bị quy về ADHD. Điều này làm dấy lên nghi vấn: bệnh ADHD là gì, và liệu việc tăng chẩn đoán có đang bị thổi phồng?

ADHD là rối loạn được khoa học xác nhận, không phải một khái niệm “bịa đặt”.
Tuy nhiên, có tình trạng chẩn đoán quá mức do hiểu sai về bệnh hoặc đánh giá chưa đủ cơ sở.
Việc “gán mác” ADHD không đúng còn khiến trẻ bị kỳ thị hoặc dùng thuốc không cần thiết.

Do đó, nhận thức đúng về bệnh ADHD là gì và tiến hành đánh giá bài bản bởi bác sĩ chuyên khoa là điều tối quan trọng.

Giải pháp cho cha mẹ: Nhận diện sớm – can thiệp đúng

Việc gia tăng số ca chẩn đoán ADHD không hoàn toàn là điều tiêu cực. Trái lại, nếu hiểu đúng bệnh ADHD là gì, cha mẹ có thể:

Nhận diện dấu hiệu sớm: Như giảm chú ý kéo dài, hành vi xung động không phù hợp lứa tuổi, học lực sa sút…
Tìm đến chuyên gia: Không tự ý kết luận mà nên đưa trẻ đến bác sĩ nhi tâm thần, tâm lý học đường hoặc trung tâm đánh giá phát triển.
Can thiệp toàn diện: Kết hợp giữa thuốc (nếu cần), liệu pháp hành vi, hỗ trợ học đường và điều chỉnh môi trường sống.

Trẻ mắc ADHD hoàn toàn có thể học tập tốt, thành công và hòa nhập xã hội nếu được phát hiện đúng và hỗ trợ đầy đủ.

Bệnh ADHD là gì – không đơn thuần là một khái niệm y khoa, mà là vấn đề đang ngày càng trở nên quan trọng trong chăm sóc sức khỏe tâm thần trẻ em hiện đại. Việc số lượng trẻ được chẩn đoán tăng không chỉ phản ánh sự lan rộng của bệnh, mà còn là kết quả của sự nâng cao nhận thức và cải thiện công cụ chẩn đoán.

Tham khảo:

Dịch vụ làm giấy khám sức khỏe lấy nhanh trên toàn quốc

Hà Nội, tp HCM ship nhanh sau 1-2 giờ.
Uy tín và chất lượng đảm bảo theo tiêu chuẩn của thông tư 32/2023 của Bộ Y tế.
Hỗ trợ thông tin và làm nhanh mọi loại giấy khám sức khỏe theo yêu cầu của khách hàng. Từ giấy khám sức khỏe xin việc, nhập học đến song ngữ, thẻ xanh,…
Liên hệ ngay để được tư vấn tại: GIAYKHAMSUCKHOEHANOI.NET

HOTLINE: 0977360038

WEBSITE: GIAYKHAMSUCKHOEHANOI.NET